Penaltı atışları
Penaltı atışları, eleme usulü bir maçın sonunda, genellikle uzatmalardan sonra hâlâ berabere olan iki takım arasında kazananı belirler. Her takım sırayla beş vuruş kullanır; eşitlik sürerse vuruşlar birer birer, “ani ölüm” usulüyle devam eder.
Penaltı atışları maçın bir parçası değildir: yalnızca kimin tur atlayacağını veya kupayı kimin kaldıracağını belirler. Resmî skor, normal sürenin veya uzatmaların sonundaki skordur ve penaltı atışları ayrıca kaydedilir; örneğin “1-1, penaltılarla 4-3”. Yalnızca maçın sonunda sahada bulunan oyuncular vuruş kullanabilir ve uygun tüm takım arkadaşları vuruşunu kullanmadan hiçbir oyuncu ikinci kez vuruş yapamaz.
İşleyiş: yazı tura ile hangi kalenin kullanılacağı belirlenir, ikinci bir yazı tura da bir takıma önce veya sonra atma seçimini verir. Her takım sırayla beş vuruş kullanır ve taraflardan biri artık yakalanamayacak duruma gelince atışlar sona erer. Beşer vuruştan sonra eşitlik sürerse ani ölüme geçilir. Maç içindeki penaltıdan farklı olarak takip yoktur: kaleci kurtarırsa ya da top direkten dönüp içeri girmezse vuruş kaçmış sayılır.
Penaltı atışları oldukça belirsizdir. Bazı çalışmalar önce atan takımın avantajlı olduğunu ileri sürmüş, bazıları ise belirgin bir etki bulmamıştır: konu hâlâ tartışmalıdır. Tahmin açısından penaltı atışlarını, vuruşu kullananların ve kalecinin kalitesi, yorgunluk ve baskıyla biraz şekillenen, yazı turaya yakın bir durum olarak ele almak mantıklıdır.
Örnek
2022 Dünya Kupası finali, Arjantin – Fransa: normal süre sonunda 2-2, uzatmalardan sonra 3-3, ardından penaltılarla 4-2 Arjantin. 90 dakika üzerinden hesaplanan 1X2 açısından maç, Arjantin şampiyon olsa bile beraberliktir.
Elofoot bunu nasıl kullanıyor?
Elofoot 1X2’yi, beraberliğin gerçek bir sonuç olduğu 90 dakika üzerinden hesaplar. Yapay zeka analizinin seçtiği skor eleme maçında eşitliğe yol açtığında (tek maçlık eşleşmede beraberlik veya rövanşta toplam skorda eşitlik), senaryo bir penaltı skoru ve tur atlayan takımı, genellikle 1X2 favorisini verir. Penaltı atışlarının kendisi vuruş vuruş modellenmez.
Sıkça sorulan sorular
- Penaltı atışlarında her takım kaç vuruş kullanır?
- Sırayla beşer vuruş. Beş vuruştan sonra eşitlik sürerse, aynı turda bir takım atıp diğeri kaçırana kadar ani ölüme geçilir.
- Penaltı atışlarındaki goller maç skoruna sayılır mı?
- Hayır. Resmî skor, uzatmalar dâhil maçın sonundaki skordur. Penaltı atışları ayrıca gösterilir ve ne 90 dakikalık 1X2’ye ne de gol sayısına dâhil edilir.
- Önce atan takım avantajlı mı?
- Bazı çalışmalar bunu ileri sürmüş, bazıları anlamlı bir etki bulmamıştır. Konu hâlâ tartışmalıdır: sağlam bir uzlaşı yoktur.