Penaltı
Penaltı, bir oyuncu kendi ceza sahasında doğrudan serbest vuruşla cezalandırılan bir ihlal yaptığında verilir. Kaleye 11 metre mesafeden, yalnızca kaleci geçilmesi gereken bir vuruşla kullanılır ve yaklaşık %75–80 oranında gole çevrilir.
Penaltı, bir savunmacının kendi ceza sahası içinde yaptığı bir ihlali (tutma, dikkatsiz bir müdahale, elle oynama…) cezalandırır. Top, kale çizgisinden 11 metre uzaktaki penaltı noktasına konur. Kaleci, top vurulana kadar en az bir ayağının bir kısmı çizginin üzerinde ya da hizasında olacak şekilde çizgide kalmalıdır; diğer oyuncular ceza sahası ve yayın dışında, noktadan en az 9,15 m uzakta durur. Vuruşu yapan oyuncu topu ileri doğru vurmalıdır ve başka bir oyuncu dokunmadan topa yeniden dokunamaz. Maç içinde kaleci topu çelerse top oyundadır ve dönen top takip edilebilir.
Tarihsel olarak büyük liglerde penaltıların yaklaşık %75–80’i gole çevrilir. Gol beklentisi modelleri bu yüzden penaltıya yaklaşık 0,76 ile 0,79 gol arasında sabit bir değer verir; bu, akan oyundaki sıradan bir pozisyondan çok daha yüksektir. Video yardımcı hakem (VAR) sisteminin gelişinden bu yana penaltılar birçok ligde biraz daha sık hâle geldi.
Analizde iki tuzak vardır. Birincisi, bir takımın xG’si bir iki penaltıyla şişebilir ve bu, pozisyon yaratma becerisi hakkında hiçbir şey söylemez: npxG, yani penaltısız xG bu yüzden vardır. İkincisi, penaltı golleri nadir kalır ve maç maç tahmin edilmesi zordur. Penaltıyı kullanan oyuncu da önemlidir: güvenilir bir uzman, bir oyuncunun maçta gol atma şansını artırır.
Örnek
Bir takım bir maçta, 0,76 değerindeki bir penaltı dâhil 1,9 xG üretir: penaltılar hariç (npxG) yalnızca 1,9 − 0,76 = 1,14 xG üretmiştir. Bir sezonda %78 başarı oranıyla kullanılan 8 penaltı ortalama 8 × 0,78 ≈ 6,2 gol getirir.
Elofoot bunu nasıl kullanıyor?
Elofoot, yapay zeka analizinde maçta en az bir golün penaltıdan gelme olasılığını tahmin eder: 1 − e^(−0,10 × toplam gol beklentisi). Toplam 2,6 gol beklentisi olan bir maç için bu, 1 − e^(−0,26) ≈ %22,9 eder. 0,10 oranı her maç için aynıdır: bu olasılığı yalnızca toplam gol beklentisi değiştirir.
Sıkça sorulan sorular
- Penaltının başarı oranı nedir?
- Sezona ve çalışmaya göre büyük liglerde yaklaşık %75–80. Bu yüzden bir penaltı yaklaşık 0,76 ile 0,79 xG değerindedir.
- Penaltı kaleye ne kadar uzaktan kullanılır?
- Kale çizgisinden 11 metre uzaktaki penaltı noktasından. Diğer tüm oyuncular ceza sahası dışında, noktadan en az 9,15 m uzakta olmalıdır.
- Penaltılar xG’ye dâhil mi?
- Standart xG’de evet. npxG (penaltısız xG), bir takımın akan oyundan ve duran toplardan pozisyon yaratma becerisini daha iyi ölçmek için penaltıları hariç tutar.
- Penaltı ile penaltı atışları arasındaki fark nedir?
- Penaltı maç sırasında bir faulü cezalandırır ve vuruştan sonra top oyunda kalır. Penaltı atışlarındaki vuruş ise maçtan sonraki eşitlik bozma yönteminin parçasıdır, takibe izin verilmez ve maç skoruna sayılmaz.